Na een paar dagen de oude en gelezen mails weer weggewerkt te hebben, nu ook dankzij de postvak prioriteit van Google, stapte ik donderdag weer in de auto op weg naar Zwolle voor een bespreking over klantgerichtheid in de zorginstelling in Drachten waar ik voor werk. Lokatie: de Toerist. Dat zegt Zwollenaren nog wel iets en mij ook omdat daar mijn roots liggen. Vele anderen zegt het weinig dus vandaar maar even de oude en de nieuwe eigenaar afgebeeld.

Op weg naar Zwolle passeer ik ‘t Harde, en vlak na de afslag ontwaar ik in mijn ooghoek links een groot bord aan de rand van het bos . Sprookjesbos Te Koop staat er . Ik ben verrukt, verbaasd en en verward tegelijk want die plek ken ik. En hoe. Dat bos behoorde mijn opa toe en ik merk aan mezelf dat dat grote verkoopbord iets bij me oproept van verrukking. Het was inderdaad vroeger ons sprookjesbos, maar hoe kan de makelaar dat weten? Jaren geleden is het bos verkocht en ik heb er als erfgenaam zelfs nog een mini bedrag aan overgehouden.

Thuis speur ik de website en het krantenartikel na. De journalist rept over een tragedie omdat het toenmalige huis in het bos gesloopt is, terwijl er nog geen vergunning voor nieuwbouw was afgegeven.De makelaar spreekt over de wens als vader van de gedachte: het moet juist weer een sprookjesbos worden. Ik ben verward en verbaasd. Dit is het bos van mijn jeugd. Hier verbleven we elke zomer een week of twee, meestal aan het eind van de vakantie. Terwijl ik door de weeks vakantiewerk bij mijn opa deed, ging ik in het weekend op de fiets van Zwolle naar ‘t Harde. Het was oprecht een sprookjesbos, waar je zout op de staart van het konijn kon leggen, waar je speurde naar bosbessen en waar je op je buik in de berm kentekens van voorbijrazende auto’s kon noteren.

Ik was verward omdat anderen mijn ‘betekeniswolk’ binnen zijn gedrongen. Dat bos was mijn fantasie en werkelijkheid. Dat gesloopte huis was onze ‘villa’ waar we s’avonds de zandklodders van de benen moesten boenen om naar binnen te mogen, waar de krentenstruiken zo vol hingen, dat je met buikpijn naar bed ging en waar de nachtvogels meer lawaai produceerden dan de auto’s op de A28. Dat bos brandde begin jaren zeventig af, door defensievuur. Dat bos is verkocht omdat het moest vanwege een faillissement. Dat waren de echte tragedies. Dat enorme bord langs de snelweg.. ik haat dat. Too much advertising makes you nervous. Ik wil eigenlijk helemaal niet dat dat bos verkocht wordt, en al zeker niet voor die prijs. die men er voor vraagt. Ik heb het nummer van de makelaar al gebeld, maar niemand kon me nog te woord staan.

Maandag rijd ik er weer langs, en dinsdag ook. Een van die dagen ga ik bellen. Anderhalve ton moet het kosten. Ik moet in gesprek komen. Dit kan ik niet zo maar over mijn kant laten gaan. Ineens dacht ik aan de foto die ik vorige week op vakantie maakte. We aten een broodje in Ullapool, Schotland. Een foto van een klein jochie trof me, de advertising van de fabrikant des te meer. De foto toont de verschillende emotionele stadia van een kind.

Prachtige reclame. Subtiel en met een verhaal. Veel beter dan een schreeuwend bord langs de snelweg….

De eerste dag ging het al direct mis. Ik had me in de bijrijdersstoel genesteld en de iPad op schoot genomen om lekker te surfen. Het viel me op dat er wel een aanduiding ‘geen service’ in de bovenhoek stond, maar het duurde even voordat ik em doorhad. ‘s Avonds in het hotel geen wifi, dus de volgende dag naar de Vodafone service gebeld. Ik moet zeggen dat ook op zaterdag de telefoon razendsnel werd opgenomen . De technicus, een vrouw, vond me kennelijk een zeur dat ik niet begreep dat het data abonnement dat ik een paar dagen daarvoor had afgesloten het gewoon deed. Maar ik had en heb daar nog steeds geen bewijs van. Toch raar. Je sluit iets af en je moet maar geloven dat het werkt.

Anyhow in de middag had ik plots bereik en deed de 3G oplossing het gewoon. Geweldig natuurlijk. Ik vergat bijna om de omgeving te aanschouwen en ik miste zodoende Loch Ness…. De dagen er na hadden we wifi in de verblijfplaatsen waar we overnachtten. Dat wil zeggen. Als je door de muren heen kwam. We sliepen nl in eeuwenoude kastelen, en toen kenden ze nog geen spouwmuren van kalkzandsteen.

Inmiddels heb ik met de iPad al op diverse vreemde plekken verbinding gemaakt en de iPad bevalt steeds beter. Het kaartlezen is sowieso ideaal dankzij Maps. Maar het mooiste is voor het laatst. Op dit moment zijn we in Angremont park, in zuid schotland ongeveer 25 km van Lockerbie als u dat nog wat zegt. In dit gebied leven alleen schapen maar op de een of andere manier heeft een stel schotten hier een mini bungalow parkje overgenomen . Toen wij aankwamen verontschuldigde de vrouw des parks zich, want pas 10 weken hier bezig. Ik zag de bui al hangen maar het huisje zag er piccobello uit en het ligt naast de kampwinkel. Na geïnstalleerd te zijn bemerkte ik alweer geen bereik op mijn telefoon. 100 meter lopen hielp niets en 200 ook niet. Shit happens.

Ik had al meewarig naar een ouderwetse telefooncel gekeken (daar krijgen ze mij echt niet meer in) en te langen leste aan de beheerster gevraagd of er ook wifi was. Dat was er maar alleen bij haar thuis achter de kampwinkel. Ik zou geluk kunnen hebben . Haar man gaf me een uurtje later het wachtwoord en ik kon aan de slag. Binnen een paar minuten was het raak en ik liep rustig naar de eigen veranda en kon het nieuws weer tot me nemen.

Moraal van dit verhaal. Veel mannen, schat ik, hebben er een nieuwe taak bij op vakantie. Checken of wifi en telecom werken op de vakantiebestemming. Ten tweede: er is een markt voor ANWB soortige telecomhulp. Ten derde: er is een verandering van context nodig om nieuw gedrag te stimuleren. Ik voorzie dat ik binnenkort niet meer de krant lees maar de iPad raadpleeg. Sneller, simpeler en slimmer. Schots en scheef door het nieuws; wat wil een mens nog meer behalve af en toe vakantie.

Omdat vrouw dit jaar de keuze aan mij had overgelaten, had ik een ander stout plan. Een cruise naar Noorwegen leek me wel wat. Overdag de fjorden in en stadjes bezoeken en ‘s nachts varen. Gek dat veel mensen denken dat er overdag alleen gevaren wordt want dat is dus niet zo. Een week of wat geleden begon mijn zoektocht op internet en ik moet zeggen het werd er niet eenvoudiger op. Keuzestress zogezegd.

Na twee avonden surfen op de golven van het net had ik een paar opties gevonden maar geenszins naar mijn zin, want datum en accommodatie klopten niet met mijn voorkeuren. Nadat vrouw inmiddels nieuwsgierig geworden was, moest ik uit een ander vaatje gaan tappen en de testosteronvariant in gaan zetten. Het wordt Alaska loste ik als schot voor de boeg. Geen gek schot zei ze, kunnen we ook mooi weer eens naar oom en tante. Dat had ik verwacht natuurlijk maar ik kon moeilijk terug. Toch werd ik gered door de bel omdat de boot alleen nog maar binnenhutaccommodatie ter beschikking had, en om te voorkomen dat ik Titanic-achtige taferelen zou moeten naspelen, liet ik deze keuze varen. In twijfel deed ik toen wat ik eerder had moeten doen. Daphne van ons reisbureau bellen. Geweldige uitkomst zijn die reisbureaus toch. Je hoeft niet alles zelf te regelen, je zegt wat je wilt en Daphne komt met de alternatieven. Voor 25 euro regelde ze alles. Noorwegen, Alaska of Schotland. You name it. Binnen 24 uur lag een voorstel met reisschema in de mailbox en binnen een uur had ik mijn wensen gespecificeerd. De verrassing was natuurlijk die ieniemienie cruise van IJmuiden naar Newcastle op de King of Scandinavië. Daar kon geen kroonprins op de stad Amsterdam tegenop. Sail 2010 heb ik dan gemist maar ik heb Schotland voor de boeg.

Veel mensen zullen ongetwijfeld een moment van herkenning hebben gehad. Wie heeft niet af en toe een afreageermoment nodig? Ik noem maar een rijtje willekeurige voorbeelden: autorijders die net na een afslag de file inrijden, wachtenden in de verkeerde douanerij, net niet winnaars van het staatslot. Veel mensen denken dan dat het noodlot hen alweer overvalt. Sommige mensen trekken dat ook aan, terwijl anderen het ongeluk wegwuiven. Soms echter tref je een bericht dat je aan het denken zet. Deze week las ik in Trouw een stukje over een vrouw die na 20 jaar terugkeert naar Afrika om haar destijds aldaar omgekomen broer te herdenken. Het noodlot overvalt haar en ze sterft op dezelfde wijze als haar broer wegens een noodlottig auto-ongeval op een kruispunt. Dan denk je toch weer even dat er meer tussen hemel en aarde moet zijn dan wij nederige zielen beseffen.

Deze week in Elsevier een groot artikel over verkeersdoden met betrokkenheid van bestelbusjes. Dit fenomeen herkent u ongetwijfeld. Je rijdt zelf 120 -130 kilometer per uur, en dan word je ineens ingehaald door een VW Transporter, Mercedes Sprinter of ander groot gevaarte. De bestelbusjes vormen al jaren een ‘weak signal’ in de statistieken. Juist deze groep auto’s onderscheidt zich van het statistisch gemiddelde. Ze hebben de luxe van een personenauto en de kracht van een vrachtwagen. En het rijdt als een BMW of Audi. 

In de negentiger jaren deed ik mijn eerste car clinic onderzoek voor Chrysler. Op een mooie najaarsdag wilde de fabrikant van de Dodge Pickup trucks praten met consumenten. Wij deden dat bij MarketResponse nogal onconventioneel door 2 uur diepgaand met bestuurders te spreken. Voor Amerikanen met weinig rust in de kont een lange zit, maar psychologisch bijster interessant. De auto is voor de Amerikaan alles. Je wordt als mens in de auto gemaakt, geboren, geleefd, en in the end ook weer begraven. Geen betere plaats dan een pick-up truck. Logisch dat een mens dus ook een beetje comfort wil. Vandaar de extra passagiersachterbank, luxe om de bestuurder heengebouwd, van armsteun tot koffiebekerhouder en wat dies meer zij. Het werd een gedenkwaardig onderzoek, en Chrysler was een van de stimuli voor groot en stoer rijden. Jammer dat het neveneffect de laatste jaren zichtbaar wordt. De voornamelijk jonge bestuurders met bravoure, van bouwvakker tot koerier, die altijd haast lijken te hebben, blijken relatief vaker brokkenpiloot. Wat mij bezighoudt is de correlatie tussen de psyche van de bestuurder en het ongeval. Zijn bestuurders van dit soort auto’s lichtgeraakt, snel geïrriteerd of sneller vermoeid? Zijn ze, net als de steward, klaar met een passagier die lastig is, of zijn ze net zo ‘gewoon’ als andere weggebruikers. Het wordt tijd dat daar meer onderzoek naar plaatsvindt. Het kan veel ongelukken schelen als we op tijd het irritatiemoment weten te voorspellen. Wie weet hebben we dan voor de volgende vrijdag de 13e nieuwe kennis opgedaan.
Wees voorzichtig!

Ik kwam afgelopen week een quote tegen die me weer uit het hart gegrepen is van Umair Haque en dat is natuurlijk ook waar het om gaat. Esomar heeft dat goed begrepen. Voor de tweede keer wordt het jong talent gescout en is vorige week bekend geworden wie de 3 genomineerden zijn voor de young researcher of the year. Twee bijdragen gaan over sustainability, één over gedragaspecten van energieverbruik in de UK, de ander over barrières en mogelijkheden voor duurzame energie adoptie in het MKB in India. De derde bijdrage handelt over de digitale opmars in Afrika (Sahar).

Wat een verschil met 15 jaar geleden. Toen zou het ongetwijfeld zijn gegaan over de beste methode van onderzoek om verpakkingen voor zuiveldrankjes, de vraag welke schaal je moet gebruiken om medewerkersloyaliteit nu echt te meten, of de vraag welke psychologische factoren ten grondslag liggen aan het kopen van een plantenspuit. Nee, het gaat beter met de onderzoekers. Als ze niets hadden gedaan was het gebeurd met de onderzoeker en was de voorspelling van VODW collega Maton Sonnemans uitgekomen: 10 jaar geleden voorspelde hij “Marketresearch is a dead-end street”. Kijk dat was een story met impact. Ik heb het goed onthouden en gelijktijdig gedacht, wat is mijn call to action? Welnu, gaandeweg kom ik er achter dat de marktonderzoeker aan kracht wint als hij/zij los komt van het probleem (er boven staan), een verhaal heeft (niet een antwoord op een vraag) en zich niet richt op het probleem maar vooral op de persoon die het probleem heeft geadresseerd.

Vorige week was ik op gesprek bij een opdrachtgever waar ik 2 focusgroepen voor had geleid een week of wat geleden. We hadden besloten de uitkomsten even te laten indalen en de vakantieperiode te benutten voor reflectie. De vraagstelling had te maken met de groeikansen voor een medium (tijdschrift). Ik schrijf dit erbij omdat de persoon in kwestie, de hoofdredacteur, opdrachtgever was maar tegelijkertijd meewerkend, lijdend en leidend voorwerp. De sessies kenden hun normale verloop, maar de landing van de uitkomsten kon niet los worden gezien van de sociale kaart van de organisatie. De psychologische interactie, de cultuurspelletjes en diffusiteit van echte authentieke versus gefakete belangen in de organisatie waren een dermate dominante onderstroom dat, welke oplossing ook zou worden gekozen op basis van de uitkomsten van het onderzoek, de tegenbeweging ervoor zou zorgen dat de oplossing snel in schoonheid zal stranden. Na een minuut of wat verwisselde ik van rol. Van storyteller naar sparringpartner: soms heb je een aantal haast therapeutische kwaliteiten nodig om door bovenlagen heen te breken en het werkelijke probleem op persoonlijk niveau te benoemen. Dan ben je een blootlegger geworden. Iemand die complexiteit blootlegt in organisaties. Er is altijd een verhaal achter een verhaal. De persoon in kwestie voelt zich op dat moment zeer serieus genomen. “It’s about me”. De oplossingen gaan dan ook niet zozeer over wat moet ik doen, als wel over “wat is echt belangrijk voor mij”, van waaruit handelingsperspectief ontstaat. Heel even dacht ik aan het boek van oud MarketResponse collega Robert Flierman “Ik ben er klaar mee”. Een aanrader om te lezen. Ik zelf ben ‘s avonds maar weer “In Therapie” gaan kijken. Verplichte kost voor marktonderzoekers die het verhaal achter het verhaal willen kunnen maken.

Op initiatief van een van de lnetwerkleden (narrate) kwamen we zonder een duidelijke agenda vooraf, bij elkaar. Het mooie van zo’n kennisdag vind ik altijd dat je nooit precies weet waar het uitkomt. Da’s ook de kern van complexiteitsdenken binnen CE, je blijft je verbazen over de mogelijke uitkomsten en handelt daarnaar door middel van versterk- of afzwakstrategieën. Met twee Nederlandse netwerkgenoten vormden we een kleine kern in een vooral door Engelsen georganiseerde party.

Na een introductie volgens speeddate-methodiek doken we al snel de nadere daginvulling in: zoeken naar wat ons bindt, hoe we samen business kunnen genereren en vooral hoe de methodiek van sensemaking verder geprofessionaliseerd kan worden. Met zoveel facilitating kennis in de kamer werd ik weer positief verrast. Een schier onuitputtelijke vijver van technieken staat ons beschikbaar om essenties van verhalen boven tafel te krijgen, om complexe patronen te herkennen en om gevoel te krijgen met heden, verleden en toekomst. Na afloop van mijn anekdote (ervaring met een sensemaking project voor een pillenfabrikant in de UK) kreeg ik 10 reacties op een papiertje terug. 10 Totaal verschillende belevingen van mijn verhaal, getiteld, ‘sell the sizzle, but don’t forget the steak’. En ik maar denken dat het een ‘helder’ verhaal was. Saillant detail, we staan met onze telefoons ook alle uitkomsten te fotograferen waardoor de kennisfragmenten en sensemaking nog meer body krijgen.
Dit soort ontmoetingen zijn meer waard dan netwerken via Ning. Ik betaal er meer voor, ook in tijd en geld, maar het betaalt zich uit. Vroeger of later. De volgende meeting staat gepland ergens medio oktober in Brussel. Wie weet zien we elkaar daar (weer).

Wat heeft Apple toch dat anderen niet hebben, en dat Microsoft zeker niet heeft. Apple heeft fans that’s for sure. Apple is een lifestyle product geworden, en de ongelooflijk knappe manier waarop men dat heeft gedaan verdient bewondering. Het begon natuurlijk al toen de i tot leven werd gebracht. Ergens heeft een genius bedacht dat de Apple de individu zou moeten aanspreken, niet de bedrijfsfunctionaris. Wat knap om een visie te hebben dat computers voorbestemd zouden zijn voor personalisatie. Daar kon Gates cs niet tegenop. Er zijn nu eenmaal meer mensen dan bedrijven op deze aardkloot.

Het tempo van de ontwikkelingen verbaast me. Jaren geleden voorspelden en volgden we de opkomst van bv de magnetron, en het duurde jaren voordat een magnetron meer dan 50% van de huishoudens was binnengedrongen. De mobiele telefoon had dat punt al veel sneller bereikt, en als we de voorspellingen voor de iPad mogen geloven dan zit volgend jaar iedereen aan de iPad.

Van iPhone naar iPod naar iPad naar Allpad. Als ik de first user analyses moet geloven zijn het vooral mannen tussen 40 en 50 die en masse in de rij stonden. Gezien de vakantietijd kan ik me daar wel wat bij voorstellen: zouden het bouwvakkers zijn die zich gaan omscholen nu de bouwvak afgeschaft moet gaan worden? Zijn het teruggekeerde vaders die, door de vakantiestress, het huwelijk in het grote zwarte gat zien verdwijnen en hun heil bij het heilige tablet gaan zoeken? Zijn het oud wielrenners die de Tour live willen volgen, inclusief alle statistieken die we niet op TV zien? Zijn het leerkrachten die zich aan het voorbereiden zijn op het nieuwe schooljaar, en ‘het nieuwe leren’ alvast in praktijk willen brengen? Mannen tussen 40 en 50 jaar. Hebben ze dan nog niet voldoende? Of hebben ze nog niet voldoende bereikt?

Ben je dus tussen 1960 en 1970 geboren en van het mannelijk geslacht dan zoek je je heil in de Apple. Een moment van bezinning overvalt me. Hoe oud is Steve Jobs zelf eigenlijk? Geboren in 1955 … Dan snap ik het. Hij is dat crisismoment al voorbij. Hij werd in de jaren negentig nadat de Macintosh hype voorbij was, teruggehaald en maakte de opmerking: het loopt hier niet omdat de producten gewoonweg niet goed genoeg zijn. Less is more werd zijn devies. In allerlei opzichten. Het nieuwe millennium is voor veel bedrijven slecht begonnen. Carrièremakende dertigers blijken niet vooruit te kunnen omdat veel bedrijven zijn blijven hangen in platitudes, copy cats en slechte klantenservice. Al 10 jaar lang is dat voor veel mensen het probleem. Of je nu in de politiek werkt, of bij Organon, bij Ajax voetbalt of bij een makelaar. De wereld is veranderd. Jobs did it. Hij bracht true innovation. Een prestatie die ik nog wel eens in slow motion wil terugzien. Want dan zie je zoveel meer. See you on iPad.

In de jaren zeventig was kennisontwikkeling nog niet zo’n thema, in tegenstelling tot geld en vrije tijd, maar de strekking van mijn grootvader was helder: er gaan zoveel mensen naar universiteiten en hogescholen dat het ‘domme werk’ straks niet meer gedaan wordt. Hij hield van vakmensen. Mensen die ‘geschoold’ waren in broodbakken, schilder- of timmerwerk, monteurs die sleutelden aan vrachtwagenmotoren. Ik denk weleens dat hij gelijk heeft gekregen. Waar is de waardering voor de vakmensen gebleven? Waar is de waardering voor VMBO gebleven? Steeds vaker wordt het VMBO geproblematiseerd en het imago van deze opleidingsinstituten is verre van geweldig.

Ik vraag me weleens af hoeveel marktonderzoekers anno nu ervan droomden om later marktonderzoeker te worden. Dat kunnen er nooit veel zijn. Mijn kinderen vroegen toen ze klein waren nooit wat hun vader precies voor werk deed. Geen politiewerk, geen verpleging, geen piloot, geen bouwvakker. Nee, Marktonderzoeker. Ik herinner me dat een van de kinderen aan schoolvriendjes vertelde dat ik elke dag op de markt liep. Op zich geen vreemde gedachte. Want de markt is een begrip voor kinderen, of je nu op de Albert Cuyp winkelt of je visje gaat halen op een lokale dorpsmarkt. Je ziet er kramen, divers aanbod, veel verschillende mensen en tassen aan fietsen. Pas toen ik projecten voor Mars ging doen, en met samples van Dove, Skittels en Milkyways terug kwam werd het een gewaardeerd en bekend ‘beroep’ in de ogen van mijn kinderen. Maar wat als je nu klanttevredenheidsprojecten draait voor verzekeringen, of voor schooltoetsen? Wat nu als je root cause analyses maakt. Ja da’s minder sexy als het werk van een politieman op straat. Op straat schrijf ik er bij want een politieman achter het bureau (is dat trouwens een white or blue collar worker ) is natuurlijk ook niet sexy. Nee, marktonderzoekers moeten op zoek naar nieuwe namen. Filmproducent, journalist, scriptwriter, storyteller, futurist, of beter nog: diepzeeduiker, bergbedwinger, luchtspotter, aardmannetje, veroveraar, expeditionist of heelalholist. De laatste tijd experimenteer ik met ‘consumentoloog’. Beetje jaren 80 misschien maar het roept veel vragen op, en dan kan ik mijn verhaal kwijt. Want dat heb ik inmiddels wel geleerd te vertellen.

In mijn boekenkast staat het boek “Working” van Studs Terkel. Daarin beschrijft hij prachtige verhalen van Amerikanen in hun job. Larry Ross is een van hen. Prachtig beschrijft hij dat hij niet geëquipeerd was om dokter, of advocaat te worden. Iets trok hem naar ‘selling’, “now they call it marketing” vertelt hij. Uiteindelijk werd hij president of the conglomerate. Het blijkt een business jungle, waar survival het thema was. Na verloop van tijd verdwijnt hij en wil hij docent worden. Maar het onderwijs was ook een jungle en ze wilden daar geen ‘businessman’. Op de vraag wat hij het liefst zou willen antwoordt hij: “I’d like to get involved with young people and give my knowledge to them before it’s buried with me. Not that what I have is so great, but there’s a certain understanding, a certain feeling ….” Toen wist ik het: onderzoekers moeten hun gevoel etaleren. Het gevoel van de inzichten die ze elke dag weer opdoen: het gaat niet om het probleem van de klant, het gaat om de klant. Terkel leerde het meest van de mensen in de lobby van het hotel van zijn ouders en van zijn bezoekjes aan BugHouse Square in Chicago (een soort Hyde Park Corner). Ik zou zeggen: op zoek naar de zeepkist!

Met stijgende verbazing heb ik de media aandacht gevolgd en zelfs de kwaliteitskranten Trouw, NRC, Volkskrant, Parool kunnen niet meer over iets anders schrijven dan over de (maatschappelijke) effecten van De Finale tussen Nederland en Spanje. Supporters, oude en versleten voetballers uit 1974 en 1978, ex-bondscoaches, artiesten, alles wat maar enigszins kan vuvuzela-en wordt er bij gehaald. Het Holladiejee gevoel wordt versterkt door onderzoeker Joop Holla van GFK (ooit wilden wij hem graag hebben bij MarketResponse) die met zijn tompoes index neerlands’ bestedingen in de supermarkt op de voet volgt. Drukte, drukte, drukte. Ook op Schiphol want daar gaan dit weekend vertrekkers (liefst op maandag) en aankomers (liefst zaterdag) elkaar virtueel passeren. Trouwens, als vliegen zo veilig is waarom noemen ze de aankomst en vertrekhal dan terminal … Alles heeft zijn tijd.

Zou het zondag een echte holy day worden? Ik begrijp dat er mensen zijn die pleiten voor een nationale vrije dag als Nederland kampioen wordt. Omdat iedereen de huldiging zou moeten kunnen zien. Dat vind ik dan weer doorgeschoten fanatisme. Waarom aanmoedigen als het toernooi voorbij is. Nee, aanmoedigen moet je vanaf het eerste moment doen. Niet als het kampioenschap een feit is. Ik maak me zorgen om al die jeugd die zich straks met nieuwe rolmodellen identificeert. Babies die de komende maanden geboren worden, zullen namen als Wesley, Robin, Arjen dragen en daarmee refereren aan de nieuwe helden. En straks weten die babies elkaar via sociale netwerksites nog te vinden ook (www.benjijook eenvruchtvandepostWKfinale.nl). Ben heel benieuwd wat er uit dit volk groeit. Ik hoop stiekem dat Bert (van Marwijk) ook nog scoort qua naam, want hij startte dit proces en vanaf de start 2 jaar geleden is hij niet uit zijn evenwicht te brengen. Focus op het doel: wereldkampioen worden.

Met mijn vriend Bert was ik in 1974 aan het fietsen in Engeland. In Zuid Engeland waren we de laatste week op bezoek bij zijn vakantievierende ouders, in het plaatsje Rye. Ik zal de gedenkwaardige finaledag nooit vergeten. We gingen wandelen langs het strand maar ik keerde halverwege terug (zonder het te melden) omdat ik al aan zag komen dat we nooit op tijd terug zouden zijn. De familie hield namelijk niet van voetballen, en ik stond alleen in mijn ambitie om de finale te zien. Ik was vlak voor tijd terug (afgepeigerd door het hardlopen) en keek de finale bij een ouder echtpaar in het bungalowtje naast dat van Bert z’n ouders. Bert is daarom de naam die na 36 jaar nog betekenis heeft voor mij.

Ik herinner me nog de sceptici die zich afvroegen of Bert van Marwijk wel de goede man op de goede plaats was. Die scepsis zijn we gelukkig voorbij. Voor alles wat gebeurt is er een uur. Veel kijkplezier.

Om toch enigszins uit eerste hand te vernemen hoe het ‘echt’ was, bel ik mijn vrouw die met haar vader in het verpleeghuis kijkt, en geen verstand heeft van voetballen. Maar wel kan observeren. “Ze spelen heus niet heel slecht”, zegt ze, en “ik zie ze vaak op de helft van Brazilië”. De eerste flitsen in de rust doen het omgekeerde vermoeden, dus ik leg me neer bij een voldongen feit. Een paar minuten na het begin van de tweede helft voegt de hele RvC en RvB zich bij ons in de lounge en gaan we een historische driekwartier beleven. “Waar was jij toen Nederland Brazilië versloeg?” kan ik nu beantwoorden met ‘Lauswolt’. Daar werd Brazilië verslagen.

De uitspraak “Wij hebben de tweede helft de schroom van ons afgeworpen” heb ik die avond wel 10 keer gehoord. Op weg naar huis, 163 kilometer lang, was het rustig. Onderweg overpeins ik de analyse van mijn vrouw. Was het nu waar of niet waar? Dit deed mij denken aan een fragment van Bomans, dat ik u niet zal onthouden… een sterk verhaal:

Thuis wacht mijn vrouw met het eten. Gehaktballen want daar houd ik zo van! Daarna volgt een lange zomeravond met heel veel voetbalkenners. Ach , kenners … Schroom niet, speel om te winnen. Het fijne van het verleden is, dat het alweer voorbij is. Misschien heeft van Marwijk dat wel gezegd in de rust. Wij gaan vol optimisme de tweede helft van het jaar in.