Verslavingen zijn er in allerlei soorten en maten. De verslaving waar ik het vandaag over wil hebben heeft te maken met de gewoonte om alles te willen monitoren en verdoofd te willen worden door cijfers. Natuurlijk is het de core business van een marktonderzoekburo om te monitoren wat er met de samenleving, de merken, de attitudes of het gedrag van medelanders gebeurt. Maar soms schieten we door. Mij valt op dat SBS tegenwoordig de 25 meest bijzondere * (vult u maar in) programmafragmenten uitzendt. Heel even heb ik gedacht om een lijstje met de 25 meest geraadpleegde monitoren te verzinnen.
U mag met me meeraden maar ik vind dat de index consumentenvertrouwen er zo eentje is. Maar de nationale egeltelling zal het misschien niet halen, terwijl over de egels zelfs hele managementboeken zijn geschreven (Good to Great van Jim Collins, om maar eens een voorbeeld te noemen).
Vandaag in Trouw weer een groot artikel over de nieuwe monitor (PDF) van het kabinet Monitor Duurzaam Nederland. De titel is al veelzeggend: zo’n monitor moet enthousiasmeren (en de subtitel ‘daarvoor moet je niet bij het cpb of cbs zijn’ laat ik even voor uw eigen interpretatie), maar het zette mij weer aan het denken.
Ik heb de pdf doorgeworsteld. Geworsteld. Het is geen spraakmakend onderzoek. Alle goede bedoelingen ten spijt. Ik kan me ook goed voorstellen dat er kritiek komt op zo’n saai document. Waar gaat het om? Het gaat om de operationalisatie van het begrip welvaart als mogelijke variant op het begrip ‘nationaal inkomen’. Nu kreeg ik op het VWO al te horen dat welvaart niet alleen zaligmakend was, maar dat we naar ‘welzijn’ moesten kijken, dus ik vraag me af of we met welvaart niet een ouderwets begrip te pakken hebben. Echte Welvaart is wat anders. Dat is een gedreven club van voornamelijk vrouwen die duurzaam in de genen hebben zitten en het gewoon praktiseren. Ik heb een tijdje als bestuurslid mogen werken met deze ‘leden’ van Echte Welvaart en ben toen gaan inzien dat meetbaar en maakbaar niet hetzelfde zijn als duurzaam verankerd zijn.
De monitor Duurzaam Nederland gaat geen volle zalen trekken. Het concept van vier hulpbronnen (natuurlijk, economisch, menselijk en sociaal) en twaalf hoofdindicatoren zal naar mijn mening vooral veel discussie opleveren over validiteit. Wat meet je nu echt, en over samenhang. Dat wordt een discussie onder experts. De hoogleraren gaan voor nadere modelconstructie en verdere analyse. Ik denk dat zo’n monitor anno 2009 gedoemd is te mislukken, maar ik durf te stellen dat over drie à vier jaar men er van zegt, dat het zonde is om de trendanalyses te verlaten en te verruilen voor iets anders.
Mijn voorstel gaan terug naar de dames van Echte Welvaart. Het gaat om dialogen. Duurzame Dialogen die zich vertalen in vragen, verhalen, antwoorden en experimenten. Just do good and tell it. En bedenk een aanpak die op regelmatige basis die anekdotes ‘vangt’ en het sentiment ervan duidt. Ja het klinkt kwalitatief, maar met de stand der techniek wordt dat steeds makkelijker. Dat zou pas een KADO voor de samenleving zijn.
